• Wat gebeurde er in 1940?
    Information
    01 januari 1940
    Wat gebeurde er in 1940?
    De Duitsers vallen Fryslân binnen. In de slag om Wons en de Afsluitdijk vallen meerdere doden, maar het is ook het enige punt waar de Duitsers niet aan voorbij kunnen komen.
    ...
  • Slag om de Afsluitdijk en Wons
    Information
    12 mei 1940
    Slag om de Afsluitdijk en Wons
    De Afsluitdijk is de enige Nederlandse stelling die de Duitsers in de begindagen van de Tweede Wereldoorlog heeft kunnen tegenhouden.
    ...
  • Fliegerhorst Leeuwarden wordt gebouwd
    Information
    17 mei 1940
    Fliegerhorst Leeuwarden wordt gebouwd
    Gebouwd met het puin van de bombardementen op Rotterdam, en strategisch zeer belangrijk: de ‘Fliegerhorst Leeuwarden’. Voor de Duitse Luftwaffe een belangrijke schakel in de luchtoorlog boven Noord Nederland.
    ...
  • Wat gebeurde er in 1941?
    Information
    01 januari 1941
    Wat gebeurde er in 1941?
    Op de grond werd er in Fryslân weinig gevochten, maar in de lucht des te meer. In 1941 stort er voor het eerst een geallieerd vliegtuig neer op het Friese vasteland. Het gaat om een Engelse bommenwerper. Alle zes inzittenden komen om het leven.
    ...
  • Eerste Engelse bommenwerper stort neer bij Klaeiterp
    Information
    25 juli 1941
    Eerste bommenwerper stort neer
    Het eerste geallieerde vliegtuig dat neerstort boven het Friese vasteland, is een Engelse bommenwerper. Hij crasht in de nacht van 24 op 25 juli 1941 bij Klaeiterp, een buurtschap tussen Bozum, Oosterwierum en Wieuwerd. Alle zes bemanningsleden komen om.
    ...
  • Wat gebeurde er in 1942?
    Information
    01 januari 1942
    Wat gebeurde er in 1942?
    Fryslân werd in 1942 opgeschrikt door een 'bombardement'. De meeste bommen van de bommenwerpers die over Fryslân vlogen, vielen op doelen in Duitsland. Maar soms ging het mis, en kwam er per ongeluk wel een bom neer in de provincie. In 1942 belandde een midden in Leeuwarden.
    ...
  • “Bombardement” op Julianastraat Leeuwarden
    Information
    20 januari 1942
    'Bombardement' Leeuwarden
    Het is tien uur ‘s avonds als Leeuwarden op 20 januari 1942 wordt opgeschrikt door een aantal bommen die door een onbekend vliegtuig worden afgeworpen. Een van de bommen valt op het woonhuis aan de Julianastraat nummer 1, dat volledig verwoest wordt.
    ...
  • Wat gebeurde er in 1943?
    Information
    01 januari 1943
    Wat gebeurde er in 1943?
    Waar de Friezen in de eerste jaren de bezetting grotendeels gelaten ondervond. Komt er na de Melkstaking van mei 1943 verandering in die optiek.
    ...
  • De ommekeer in Fryslân: De Melkstaking
    Information
    30 april 1943
    De Melkstaking
    Het was het keerpunt in het Friese oorlogsleven: De Melkstaking van 1943. De houding van de mensen tegenover de Duitsers zou na de staking nooit meer hetzelfde zijn.
    ...
  • Wat gebeurde er in 1944?
    Information
    01 januari 1944
    Wat gebeurde er in 1944?
    Na de Melkstaking in 1943 krijgt het verzet meer grip. In 1944 beleven ze een hoogtepunt met de beroemde overval op de gevangenis van Leeuwarden. Zonder ook maar een schot te lossen bevrijden de verzetslieden 51 mensen uit de Blokhuispoort.
    ...
  • Overval op Huis van Bewaring Leeuwarden
    Information
    08 december 1944
    Overval op Huis van Bewaring Leeuwarden
    Met een vernuftig plan en stalen zenuwen gebeurt op 8 december 1944 in Leeuwarden wat ze later in Hollywood een mission impossible zouden noemen.
    ...
  • Wat gebeurde er in 1945?
    Information
    01 januari 1945
    Wat gebeurde er in 1945?
    De bevrijding van Fryslân komt op gang, vanuit het zuidoosten trekken Canadezen door de provincie. Op Schiermonnikoog moeten ze langer wachten, want juist daar zoeken vluchtende Duitsers hun heil, hopende op redding uit Duitsland.
    ...
  • De bevrijding van Fryslân is begonnen!
    Information
    07 april 1945
    De bevrijding van Fryslân komt op gang
    De bevrijding van Fryslân begint in het zuidoosten van de provincie. Op verschillende plaatsen in Drenthe en Ooststellingwerf worden zevenhonderd Franse parachutisten gedropt. Zo’n zestig man komen bij Haulerwijk en Appelscha terecht.
    ...
  • Eindelijk...de laatste Duitse bezetter verlaat het eiland Schiermonnikoog
    Information
    11 juni 1945
    Schiermonnikoog eindelijk bevrijd
    Terwijl heel Nederland de vrijheid viert, zijn er nog steeds Duitse bezetters te vinden op het eiland Schiermonnikoog. Het duurt tot in juni voordat ook daar de bevrijding plaatsvindt.
    ...
  • Wat gebeurde er in 1946?
    Information
    01 januari 1946
    Wat gebeurde er in 1946?
    ...

Ruth de Jonge, een onbekende verzetsvrouw

In de serie De terugkeer van de Joodse kinderen deze keer het verhaal van de Joodse Ruth de Jonge. Ze duikt in de oorlog onder bij verzetsman Krijn van der Helm.

Bijzondere Burgumer oorlogsfoto's voor het eerst te zien

Het was een belangrijke vondst voor de geschiedschrijving van Burgum: zestien Duitse foto's van de Tweede Wereldoorlog, genomen in het Friese dorp. Amateurhistoricus Siebe Siebenga kwam ze in 2015 op het spoor, en dit jaar zullen ze voor het eerst worden getoond aan het publiek.

Jouster redt honderden mensen in Tweede Wereldoorlog

Twee dozen vol met kaarten staan er in het archief van kamp Westerbork in Drenthe. Op de kaarten staan honderden namen en foto's van Joden, verzetsmensen en mensen die om wat voor reden dan ook moesten onderduiken voor de Duitse bezetter. Het is het archief van Jouster verzetsman Sjoerd Wiersma.

Hoe Fryslân een onderdak gaf aan duizenden

In de oorlogsjaren groeide de Friese bevolking met 60- tot 80 duizend mensen. Dit waren niet de 'gewone' onderduikers, maar evacués. Bijvoorbeeld kinderen die helemaal alleen zonder familie werden verscheept naar de provincie.

Kaatsen in de oorlog, hoe het leven doorging

 Welke impact heeft een oorlog op het sportleven in een land? Kunnen wedstrijden nog wel doorgaan, en zo ja, kunnen de sporters op dezelfde onbevangen manier strijden voor het eremetaal. Omrop Fryslân keek in 2012 terug op het kaatsen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Oorlogsdagboeken gevonden van predikant Felix van der Wissel

Er zijn dagboeken uit de oorlog tevoorschijn gekomen van de doopsgezinde dominee Felix van der Wissel uit Leeuwarden. Hij predikte tegen geweld en bracht in het geheim Joodse kinderen onder bij Friese pleeggezinnen.

De grote risico's voor vrouwen in het Friese verzet

Als het over het verzet in de Tweede Wereldoorlog gaat, hebben we het meestal over de mannen. Maar ook vrouwen speelden een belangrijke rol binnen het Friese verzet.

De laatste vlucht van Lancaster R5682

In de nacht van 4 op 5 september 1942 werd er boven Fryslân een Avro Lancaster neergehaald. Het vliegtuig belandde in natuurgebied De Alde Feanen, waar het onder de zachte grond verdween. In 2017 werd het wrak weer voor het licht gebracht.

Bertie Rodrigues heeft haar kleertjes altijd bewaard

Tientallen van de Joodse kinderen die vanuit de crèche tegenover de Hollandse Schouwburg van Amsterdam naar Fryslân werden gesmokkeld, kwamen in en rond Sneek terecht. Het onderbrengen van de kinderen bij pleeggezinnen was daar in handen van de kapelaan, de doopsgezinde dominee en de hervormde hulppredikant. Doktersvrouw Tal Gerritsma speelde ook een hoofdrol. Door Wybe Fraanje "Hoe ik precies in Fryslân terecht ben gekomen heb ik nooit kunnen achterhalen. Ik was nog geen twee jaar toen ik eind 1942, begin 1943 uit de crèche werd gesmokkeld", vertelt Bertie Rodrigues (78) uit Dordrecht. Ze overleefde de oorlog in het gezin van fietsenmaker Rijpkema aan de Oppenhuizerweg. De kans is groot dat ze eerst bij dominee Willem Mesdag en zijn vrouw Sjoukje kwam, van de doopsgezinde gemeente. De coördinatie van de onderduik in en rond Sneek was namelijk de doopsgezinde kerk aan de Singel. Het gebouw leende zich goed voor de ondergrondse activiteiten, vertelt gemeentelid Schelte Zeilstra (84) uit Sneek. "Er was een ruimte achter het orgel, en ook nog een boven het orgel, waar onderduikers tijdelijk verborgen konden blijven." 600 kinderen Historicus Bert Jan Flim onderzocht de hulp van vijf Nederlandse verzetsgroepen aan zo'n 1100 Joodse kinderen. Piet Meerburg was een van de drijvende krachten van de Amsterdamse Studentengroep. Tussen augustus 1942 en september 1943 kregen vanuit de crèche ongeveer 600 kinderen onderdak, verspreid over heel Nederland. Meerburg vroeg zijn nicht Mia Coelingh, die hulppredikant was in de hervormde gemeente in Sneek, om hulp. Mia Coelingh was goed bevriend met kapelaan Gérard Jansen van de rooms-katholieke parochie en ze kende Willem Mesdag. De drie gingen samenwerken. Luister hier naar een gesprek met journalist Wybe Fraanje: 'Driemanschap' Mesdag, Coelingh en Jansen vormden een 'oecumenisch driemanschap', dat tientallen kinderen uit Amsterdam onderbracht bij Friese onderduikgezinnen. De kinderen werden medisch onderzocht door huisarts Hendrik…

Joodse slachtoffers uit Tweede Wereldoorlog krijgen een gezicht

"De Joodse wijk was voor de oorlog een levendige wijk, maar hier is niets meer van over. Het is er nu stil: een stilte die niet deugt. We mogen de geschiedenis in onze eigen stad nooit vergeten", zo vindt journalist Auke Zeldenrust.

Leeuwarden

De winnaars van de schrijfwedstrijd over het thema 75 jaar vrijheid, van Tresoar zijn bekend. Syds Wiersma won de eerste prijs met zijn gedicht 'De put'. Koos Tiemersma won de eerste prijs met zijn verhaal 'Oare kant grins'. ...

Fryslân

De Duitse bezetter is vanaf mei 1940 in Fryslân. Dat wordt steeds zichtbaarder. Soldaten marcheren door de straten, allerhande voorwerpen en dieren worden gevorderd en politieke partijen worden verboden. Voor de Friezen betekent het aanpassing. ...

Popke Bosma (stichting Oud Achtkarspelen) en schrijver Jaap Keizer
bevat-video
bevat-audio
Buitenpost

Wat merkte Buitenpost, toen nog een klein dorp van 1.935 inwoners, van de Tweede Wereldoorlog. Dat staat in een nieuw boek van Jasper Keizer (89) over het dagelijks leven in en rondom Buitenpost in de oorlogsjaren. ...

Sneek

De 'oorlogsboom' in de Sneker wijk Harinxmalân krijgt een tweede leven. De populier aan de Oerdyk, die in de oorlog geplant is door onderduikers, moet weg omdat er op dat plek nieuwe woningen komen.  ...

Agenda

  • Information
    Makkum
    Theatervoorstelling Sherry Brandy
    17 april 2020
    19 april 2020
    17 april 2020
    Sherry Brandy is een muziektheatervoorstelling onder leiding van regisseuse Tineke Attema. Het doel van de voorstelling is om een stukje Makkumer geschiedenis door te geven aan de volgende...
  • Information
    Heerenveen
    DE DOLLE DAGEN: Heerenveen 75 jaar vrij
    17 maart 2020
    14 juni 2020
    17 maart 2020
    Museum Heerenveen organiseert in de maanden maart, april, mei en juni de tentoonstelling De Dolle Dagen: Heerenveen 75 jaar vrij.  Aan de hand van dagboekfragmenten, brieven en interviews,...
  • Information
    Ameland
    Bevrijdingsmaand
    1 mei 2020
    31 mei 2020
    01 mei 2020
    Ameland staat de hele maand mei stil bij de bevrijding van Nederland, en in het bijzonder de bevrijding van het Waddeneiland zelf. 
  • Information
    Mildam
    Bezoek Royal Canadian Dragoons
    14 april 2020
    14 april 2020
    Een groep van 45 Canadese veteranen kom naar Fryslân voor een speciale herdenking.